vrijdag 21 november 2014

Mooi initiatief

Hebben jullie dat ook, dat je al die verpakkingen wel eens zat wordt? Ik denk wel eens na over de hoeveelheid afval die als een gestage stroom het Achterbergse huis verlaat, wel in verschillende richtingen: plastic, papier, etc., maar toch: als wij bijvoorbeeld al één plastic melkcontainer per dag weggooien, hoeveel is dat dan voor heel Nederland? Ik bedoel maar. Ik moet er niet aan denken.

Gisteren kwam ik een mooi initiatief tegen voor een winkel zonder verpakkingen. Je komt met je eigen potje/bakje en laat dat vullen. Geen idee of het werkt, maar het idee vind ik erg sympathiek. De initiatiefnemer heeft - uiteraard - kapitaal nodig. Behalve zijn eigen kapitaal is er 75.000 euro nodig - als dat op tijd binnen is,  wordt er een winkel geopend in de provincie waar het meeste geld is opgehaald.

Het aardige is dat je alleen maar de pagina hoeft te 'liken' op facebook, en/of te delen. Een genereuze investeerder doneert dan 5 resp. 10 euro. Alleen al doordat je je vrienden op facebook laat weten dat je het een leuk initiatief vindt, steun je dit project. Nou, dat is makkelijk gedaan.

Gisteren was er 93% opgehaald, vandaag 94%. Dat wordt nog spannend, want als de 100% niet wordt opgehaald voor 24 november a.s., gaat het toch  niet door. Daarom dit blogje nog even (en nee, ik heb geen aandelen in dit project), ik wist toch niet waar ik vandaag over moest schrijven.

NB de Achterbergen doen al aan minder verpakkingen: bovengenoemde plastic melkcontainers komen er in een normale week niet meer in - in plaats daarvan laten wij onze Tupperware emmer vullen met verse boerenmelk!

Nu heb ik nog steeds niet laten weten waar je meer informatie kunt vinden, dat is hier: verpakkingsvrije winkel Nederland Bag & Buy. In het kader 'help mee' rechts op de pagina kun je 'liken' en/of delen. Uiteraard kun je ook geld doneren - daar staat van alles tegenover, via de link 'investeer in het project', ook rechts, vind je hierover meer informatie.

donderdag 20 november 2014

Ziektekostenverzekering

De Achterbergen stappen dit jaar alweer over naar een andere ziektekostenverzekering. Nadat we jarenlang bij dezelfde verzekering hadden gezeten, stapten we vorig jaar over naar Promovendum, naar eigen zeggen de verzekering met de laagste premie van Nederland. Het scheelde ons een hele hoop aan premiekosten, zeker omdat we een verhoogd eigen risico hadden.

Het afgelopen jaar hebben de Achterbergen weinig bijzondere zorg nodig gehad. Dat verhoogde eigen risico was een goede keus.
Vorige week kreeg ik een mailtje van FBTO, of ik geïnteresseerd was in hun tarieven voor 2015. Dat was ik. Na een paar dagen, dat was begin deze week, kreeg ik een mailtje met hun nieuwe gegevens. Zonder veel verwachting vulde ik onze gegevens in, maar wat bleek? We kwamen zo'n dertig euro per maand goedkoper uit dan onze huidige verzekering met de huidige tarieven. Stel dat Promovendum de tarieven zou veranderen? Daar hoefden we niet lang op te wachten, woensdag publiceerden ze hun tarieven. Jawel, een tientje per persoon meer per maand.

Een snelle vernieuwde vergelijking leerde ons dat we konden kiezen tussen een premie van zo'n 190 euro per maand, of 250. (Dat is de premie voor de twee volwassenen, onze volwassen kinderen hebben zelf een ziektekostenverzekering). Allebei een verhoogd eigen risico, allebei behoorlijke tandartsverzekering. Nou, dan is de keus snel gemaakt!

We kozen dus voor de FBTO. Groot voordeel is dat je aanvullende verzekeringen kunt nemen op het moment dat je die nodig hebt. Die zitten dus niet in de verzekering verwerkt, maar aangezien we nu 12 x 60 = 720 euro per jaar goedkoper uit zijn met premie, kunnen we ook wel wat lijden. Mochten we ons aanvullend willen verzekeren, dan zet je gewoon de desbetreffende aanvulling in werking, vanaf de volgende maand mag je dan declareren en de aanvullende verzekering blijft aanstaan tot 31 december.

Het kan dus wel degelijk lonen om je voelhorens (weer) eens uit te steken op verzekeringgebied!

woensdag 19 november 2014

Hazelnootpasta zonder suiker - deze keer gelukt!

Na het toch wel min of meer mislukte potje hazelnootpasta in oktober en het wel gelukte potje amandelpasta (of -boter) gisteren, moesten de Achterbergen de hazelnoten nog maar een keer proberen zo fijn te krijgen dat er voldoende olie vrijkomt. En deze keer lukte het wel. Gewoon nog een poosje langer doormalen. Het is een raar gezicht, eerst die droge korrels, piepklein, je kunt je niet voorstellen dat daar zoveel olie in zit!

Ik heb het gemaakt met ongeweekte hazelnoten. Ze zijn wel geroosterd in de oven, om het vliesje eraf te halen. Hoeveel fytaten er dan nog inzitten, daar heb ik geen idee van. Officieel zou je ze kunnen laten kiemen (een worteltje laten groeien tot het net zo groot is als de noot), vervolgens helemaal weer drogen en dan verder vermalen. Maar ja, bij de Achterbergen zitten er maar 24 uur in een dag, en een groot gedeelte daarvan brengen we ook nog al dan niet snurkend door. Bovendien hebben we (nog?) geen voedseldroger. Vooruit dan maar, niet al te veel bij nadenken. Wie weet zijn hazelnoten op deze manier (door het roosteren) wel gewoon gezond. En anders eet je gewoon niet het hele potje achter elkaar leeg.

Je krijgt een dik vloeibare pasta, die een beetje doet denken aan pindakaas, maar dan uiteraard met hazelnootsmaak. Ik bedoel maar, er zit geen suiker door. Ik zeg dus tegen de jongens niet dat het hazelnootpasta is, dan is de teleurstelling groter dan het idee dat het misschien toch wel lekker is.

Zo maak je hazelnootpasta

Twee handenvol gekraakte hazelnoten en 1 eetlepel (rauwe) cacao

  • Om de hazelnoten te ontvliezen (de vliesjes smaken bitter), spreid je de hazelnoten uit op een bakblik en zet je dit 8 minuten in de oven op 190 graden. Laat een beetje afkoelen, en wrijf een handje hazelnoten tussen twee handen (evt. met ovenwanten eromheen) heen en weer. Het vliesje valt er vanzelf af.
  • Doe de aldus geroosterde en ontvliesde hazelnoten in de keukenmachine (of goede blender). Zet aan. Let op dat de motor niet oververhit raakt, reken op ruim tien minuten draaiwerk, plus eventuele rustpauzes. Het wordt echt zo nattig als op de foto, gewoon doormalen!
  • Meng er op het laatst nog een eetlepel (rauwe) cacao door
  • Natuurlijk kun je er ook zoetstof doordoen: als gezond geldt ahornsiroop (maple syrup), dat rechtstreeks uit de esdoorn wordt gewonnen, of goede honing. Maar - eerlijk is eerlijk - je kunt natuurlijk ook poedersuiker of een ander zoetmiddel gebruiken.
  • Tip: Op deze manier kun je natuurlijk allerlei soorten notenpasta's maken, of pindakaas. 

dinsdag 18 november 2014

Amandelboter of -pasta

De Achterbergen hebben laatst amandelboter oftewel amandelpasta gemaakt! Gewoon in de keukenmachine, en het lukte ook nog.

Je kunt het natuurlijk ook van hele (geblancheerde) amandelen maken, die je desgewenst eerst kunt roosteren. Wij hadden amandelmeel over (de glutenvrije broodjes worden inmiddels van andere ingrediënten gemaakt), maar aangezien amandelmeel gewoon bestaat uit gemalen amandelen, kun je dit net zo goed gebruiken voor het maken van de pasta.

Gewoon een laag amandelmeel in de keukenmachine, en een minuut of tien laten draaien. Niet al te hard, anders wordt de machine te warm, maar wel lang genoeg. Ineens kwam daar de zalvige structuur tevoorschijn, wat me voorheen bij de hazelnoten niet lukte. Die gaan dus ook in de herkansing, gewoon lang genoeg doormalen!

Voor de smaak eventueel een snufje zeezout toevoegen, en je hebt iets wat verdacht veel op pindakaas lijkt, alleen dan zonder pinda's. En met amandelen.

In een ander recept zag ik dat het nóg smeuïger kan, dat gaan we de volgende keer uitproberen!
Een potje amandelpasta in de winkel kost erg veel (ik zag een potje van 175 g voor bijna 5 euro), no way dat de Achterbergen dat aanschaffen. En helemaal niet als we het gewoon zelf kunnen maken. De amandelmeel die ik had gekocht, kostte bijna 6 euro voor 500 gram. En werd gratis thuisbezorgd.

maandag 17 november 2014

Zuurdesemstarter maken - en wat te doen met het overschot aan starter

Je kunt niet zomaar een besluit nemen om zuurdesembrood te bakken, als je geen startdeeg hebt. Eer je een goed startdeeg hebt, ben je zomaar een week verder. Op internet zijn heel veel verschillende manieren beschreven voor het maken van startdeeg. Sommigen maken er een complete wiskundige les van, anderen plompen gewoon iets bij elkaar, en bij beiden werkt het. Zoek dus gewoon een methode uit die bij je past.

De Achterbergse methode haalden we hier vandaan, tenminste de basis. Uiteraard maakten we er weer een vereenvoudigde methode van...

We begonnen met half roggemeel, half speltmeel (ik geloof een halve kop bij elkaar) en net zoveel water (op kamertemperatuur) dat het een zalfachtig mengsel werd. Dit deden we in een weckpot met het deksel er los op, en zetten dat op de schouw. Nadat er bubbeltjes zichtbaar werden, begonnen we met voeren: elke keer weer wat meel en water bij (ongeveer een half kopje meel, maak er met water (op kamertemperatuur) weer een zalfachtig mengsel van en roer dit door de starter), in het begin om de twaalf uur, na een paar dagen één keer per dag. In het begin kun je roggemeel gebruiken, omdat dit van nature goede eigenschappen bevat voor het maken van zuurdesem. Naarmate de starter actiever wordt, steeds meer het meel van je eigen voorkeur gebruiken, zoals tarwe of spelt.

Als er te veel starter in de pot zit: en houd hierbij ook rekening met het verdubbelen van het volume, kun je een gedeelte gebruiken om pannekoekjes te bakken. Het enige wat erbij gaat, is baksoda (geen bakpoeder dus), dat neutraliseert het zuur voor een gedeelte, en wat zout. Simpel als wat, maar niet voor veel personen geschikt uiteraard. Gewoon een tussendoorsnack voor een of twee kinderen die toevallig in de buurt lopen. Het recept vind je hier. Je kunt het teveel aan starter ook in de koelkast bewaren tot je genoeg hebt.

Je kunt ook wat meer beslag krijgen, door een hoeveelheid zuurdesemstarter 's avonds te mengen met de helft van die hoeveelheid aan extra meel, en eventueel wat water als het te dik is (bijv. 1 kop starter, 1/2 kop meel). Afdekken en 8 tot 12 uur laten staan.

Hierna meng je het beslag met 1 ei per kop starter (1 kop is hier 240 ml), wat zout en 1/4 tl baksoda per dezelfde hoeveelheid. Wij deden er ook nog wat melk bij om het beslag dik vloeibaar te maken. Er konden 10 kleine pannekoekjes uit. Het oorspronkelijke recept vind je hier.

En verder: Starter schijnt een makkelijke gast te zijn. Je kunt er veel mee uithalen zonder dat hij gaat protesteren. Bak je een paar keer per week, kun je hem gewoon op het aanrecht of in de kamer laten staan. Maar je kunt hem ook in de koelkast zetten, ik heb gelezen dat dit de kwaliteit ten goede komt. Haal hem uit de koelkast zo'n 6 uur voor je gaat bakken. Dit heb ik niet uitgeprobeerd, alleen voor de volledigheid zet ik dit erbij. Volgens mij voer je de starter ook niet zolang hij in de koelkast staat, dat is ook praktisch als je een periode van huis bent.

Ongetwijfeld kan ik nog heel veel leren. Er zijn immers nog geen luchtige zuurdesembroden gebakken bij de Achterbergen. Wel twee tamelijk compacte broden, die wonder boven wonder door een groot gedeelte van het gezin met graagte werden opgegeten (in tegenstelling tot de broden van een aantal jaar geleden, die niemand echt lekker vond - dat zuurdesem was gestart met melkzuur).

Een site waar ik me af en toe - bij een kop thee of zo - in ga verdiepen is www.sourdough.com. Daar valt vast nog een hoop te leren! De beschrijving (Engels) voor het maken van een starter vind je hier.

Nog meer leesvoer (Nederlands) op de site van Wiebaktmee.

zondag 16 november 2014

Brood - gezond of niet?

Het kan lezers van dit blog niet ontgaan zijn dat de Achterbergen de laatste tijd op het gebied van de broodconsumptie dingen aan het uitzoeken en uitproberen zijn. Karien uut Zwalk noem ik mezelf af en toe... Zoveel meningen, zoveel richtingen, wat is nu juist?

Als je je verdiept in paleo, dan komt brood überhaupt niet voor. Het probleem van welk brood goed is voor je, bestaat dus niet bij de paleovolgers. Fijn voor hen! De Achterbergen gaan echter niet paleo eten, sowieso veel te duur (stel je voor: met elf personen grasgevoerd vlees kopen en dat bij elke maaltijd eten), en de gezinsmentaliteit is nu eenmaal zoals die is.
In het boek van Chris Kresser (my personal paleo code) wordt beschreven dat je, naast zuivel en andere voedingsmiddelen, ook granen kunt eten, mits je ze voorbehandelt. Dat wil met name zeggen dat je zorgt dat je de fytaten (fytinezuur) uit het meel verwijdert voordat je het eet. Over fytaten is ongelooflijk veel geschreven, een aardig artikel vind ik dit artikel.

Feit lijkt wel dat veel fytaten niet goed zijn voor je gezondheid, omdat je dan de mineralen uit je voeding niet meer kunt opnemen. Dat strookt overigens helemaal met de bevindingen van de diverse onderzoekers ten opzichte van tandbederf, die een rechtstreeks verband meenden te zien tussen het consumeren van 'fytaten' en slechte gebitten.

Hoe haal je de fytaten dan uit de voeding? Daarover verschillen de meningen sterk, lees je op de ene site dat je de granen kunt laten kiemen (dan krijg je bijv. tarwekiemen), op een andere site worden juist die tarwekiemen de grond in geboord. Zucht. Waar de meeste (bet)weters het wel over eens zijn, is dat het lang weken van meel in een zure omgeving (zuurdesem) nogal wat fytaten laat verdwijnen. Bovendien las ik tot mijn grote vreugde dat ook lange rijstijden van gistbrood het fytine laat verdwijnen. Jippie, het niet-kneden brood dat de Achterbergjes tijden lang hebben gegeten, valt daar ook onder!

Een aantal jaar geleden heb ik al eens geprobeerd zuurdesembrood te bakken. Ik maakte een starter op basis van zuur geworden melk, en ik heb het idee dat daardoor het brood wel erg zuur werd. Niemand vond het lekker, inclusief ikzelf. Daarom probeerde ik deze keer om de melkzuurbacteriën buiten beschouwing te laten, en begon met roggemeel en speltmeel, gemengd met water. Inmiddels is het al een starter van ruim een week oud, en hebben de Achterbergen alweer twee keer een gewoon niks aan de hand zuurdesembrood gebakken. Grappig genoeg was het eerste brood kort  na het bakken alweer op, de Achterbergjes bleven maar vragen om nog een plakje.
Omdat je starter elke dag moet voeren, krijg je op een gegeven moment een overschot aan starter. Aangeraden wordt om dat weg te gooien, maar de Achterbergen haalden ergens van internet een veel beter idee: pannekoekjes bakken!

En zo gaan we een nieuw baktijdperk in. Het liefst met kwalitatief goed meel - welk meel dat is, daar moet ik nog achter komen. De tarwe van tegenwoordig krijgt toch wel erg veel negatieve kritiek, beter zou daarom zijn om te bakken met de wat oudere soorten graan: spelt, emmertarwe (in Noord-Holland staat een molen waar ze dat verkopen), of zelfs eenkoorn (veel gebruikt op de site van Nourished Kitchen, maar hier niet zo makkelijk te krijgen). Als dat allemaal niet binnen bereik is, bijvoorbeeld alleen al vanwege de prijs, doen we er niet al te moeilijk over en nemen toch tarwemeel (bij voorkeur van de molen), in de wetenschap dat we er met de ambachtelijke manier van bereiden (lang laten rijzen c.q. zuurdesem) toch iets goeds van kunnen maken!

vrijdag 14 november 2014

Interessant boek - genees tandbederf

Je zou het bijna niet geloven, maar toch schijnt het waar te zijn: dat je je gebit kunt laten remineraliseren door de juiste voeding te gebruiken.
Dit boek heb ik sinds gisteren in mijn bezit en natuurlijk nog lang niet uitgelezen, maar na het lezen van de eerste hoofdstukken krijg ik al een zeer betrouwbare indruk. Iets wat aan dit boek ten grondslag ligt, is het levenswerk van een tandarts, Weston Price, die op onderzoek is uitgegaan hoe het met het gebit van traditioneel levende mensen was gesteld. Hij kwam tot opzienbarende ontdekkingen, en ging vervolgens uitzoeken hoe het kwam dat deze mensen vaak zo'n gaaf gebit hadden.
Het is niet zo raar dat hij op de voeding uitkwam. (Ik heb trouwens ook nooit gedacht dat het de bedoeling van de natuur is dat onze tanden al tijdens onze eerste twintig jaar van leven problemen beginnen te krijgen.) De Inuit bijvoorbeeld (Eskimo's) leefden op een dieet van voornamelijk vis, andere zeedieren en kariboes. 85% vet, geen groentes. Ze hadden 0% gaatjes in hun tanden. Nu hoeven wij helemaal niet zo extreem te denken, ook in Zwitserland was er één vallei waar de mensen opvallend gezonde gebitten hadden. Hier nuttigden de mensen vooral zuivel van hun eigen - grasgevoerde - koeien, plus het vlees ervan. En nog zo'n paar wat meer 'normale' dingen.
Er worden nog veel meer bevolkingsgroepen over de hele wereld beschreven. Elke keer onderbouwd met verwijzingen naar de onderzoeken. En elke keer levert het weer een stukje nuttige informatie op.

Het gaat niet alleen over het onderzoek van Weston Price, ook anderen hebben onderzoek gedaan en de schrijver van dit boek heeft geprobeerd om alles overzichtelijk en inzichtelijk op een rijtje te zetten, met concrete adviezen (en ja, die houden ook dingen in als 'levertraan, maar dan wel de goede soort').

Of ik er iets voor de Achterbergen mee ga doen? Jazeker, maar dan wel binnen bepaalde grenzen, dus voor zover dit eenvoudig binnen mijn bereik ligt.
Het was trouwens min of meer troostend om te lezen over een onderzoek onder een groep kinderen die één maaltijd per dag van de onderzoekers kregen (rauwe melk, soep van lang getrokken bottenbouillon en wisselend vlees/vis etc.), en de rest van de dag thuis vrij ongezond aten. De verbetering in hun gebit - of het voorkomen van verdere gaatjes - was opzienbarend. Op deze manier lijkt het dat een paar eenvoudige veranderingen toch ook al heel veel doen. Dat is prettiger dan een compleet voedingspatroon ombuigen!
Wij komen trouwens de laatste weken al een heel eind door rauwe melk te drinken van koeien die buiten lopen te grazen. En misschien moet ik gewoon wat vaker een pan bouillon in de oven laten trekken, en daar soep mee maken voor het hele gezin.
Of we levertraan (maar dan wel de goede soort!) gaan gebruiken, is maar zeer de vraag. Eerst het boek maar eens uitlezen.

Voor wie geïnteresseerd is, is het boek echt een aanrader. Het leest prettig (is goed vertaald) en het is bovendien prettig geprijsd (22,50), helemaal als je het vergelijkt met alle tandartsbehandelingen die je hiermee eventueel gaat voorkomen!